SEO audit là gì?
SEO audit, hay audit SEO, là một lượt rà soát website để tìm ra những gì đang cản Google tìm thấy, hiểu và xếp hạng các trang của bạn, cùng những chỗ làm khách rời đi trước khi liên hệ. Kết quả của một lượt audit là danh sách việc cần sửa, xếp theo mức ảnh hưởng và có bằng chứng đi kèm. Nó không phải một con số điểm.
Gõ "seo audit là gì" lên Google, phần lớn bài đứng đầu dạy người làm SEO tự audit theo từng bước. Bài này nghiêng về phía người đặt hàng hoặc nhận một bản audit: bạn đang có website, có người chào audit miễn phí hoặc lượt truy cập từ Google tụt, và muốn biết bản audit nên cho mình thấy những gì. Còn "audit website" theo nghĩa rộng có thể gồm cả bảo mật, máy chủ hay giao diện. Ở đây tôi chỉ nói phần liên quan tới tìm kiếm.
Một bản SEO audit kiểm tra những phần nào
Thứ tự kiểm tra đi theo đúng cách Google làm việc: vào được trang trước, hiểu nội dung sau, rồi mới xếp hạng. Một bản SEO audit đầy đủ thường chạm tới sáu phần dưới đây, còn sâu tới đâu thì tuỳ website.
- Google có vào được và lưu trang hay không. Báo cáo Lập chỉ mục trang trong Search Console cho biết trang nào đã được lập chỉ mục, trang nào không và vì sao. Trang dịch vụ quan trọng mà nằm trong nhóm "Không được lập chỉ mục" là lỗi phải sửa đầu tiên.
- Kỹ thuật: tốc độ, hiển thị trên điện thoại, chuyển hướng, cấu trúc URL, dữ liệu có cấu trúc. Phần này nên đi theo thứ tự kiểm tra technical SEO, để khỏi sửa phần ngọn trong khi phần gốc còn hỏng.
- Nội dung và từ khoá: mỗi trang đang nhắm truy vấn nào, có hai trang nào giành nhau một truy vấn không, trang dịch vụ có trả lời đúng điều khách hỏi trước khi gọi không.
- Liên kết: link nội bộ có dẫn về trang dịch vụ không, và backlink trỏ về website có gì bất thường, chẳng hạn hàng loạt link rác mới xuất hiện.
- Hiện diện ở địa phương, nếu bạn có cửa hàng hay văn phòng: hồ sơ Google Business Profile, tên, địa chỉ, số điện thoại trên các nơi có khớp nhau không.
- Đo lường: Search Console và GA4 đã cài đúng chưa, nút gọi và form liên hệ có được đếm không. Thiếu phần này thì mọi con số trong báo cáo SEO hàng tháng về sau đều khó tin.
Ngoài sáu phần trên, một bản audit tử tế còn đặt website cạnh hai, ba đối thủ đang đứng top cho đúng từ khoá bạn nhắm. Thiếu bước phân tích đối thủ, bạn chỉ biết mình có lỗi gì chứ chưa biết vì sao người khác đứng trên mình.
Một bản audit tốt trông như thế nào
Thứ bạn nhận về có thể là file PDF, bảng tính hay một buổi gọi kèm tài liệu. Hình thức không quan trọng bằng việc mỗi vấn đề trong đó trả lời đủ năm câu: lỗi gì, bằng chứng ở đâu, ảnh hưởng tới trang nào, ai sửa, và sửa trước hay sau.
| Vấn đề | Bằng chứng | Ảnh hưởng | Ai sửa | Ưu tiên |
|---|---|---|---|---|
| Trang dịch vụ chính không được lập chỉ mục | Search Console, Kiểm tra URL: trang bị gắn noindex | Trang mang khách về nhiều nhất không hiện trên Google | Người quản trị web | Làm ngay |
| Hai bài cùng nhắm một truy vấn về giá | Báo cáo Hiệu suất: một truy vấn chia lượt hiển thị cho hai URL | Cả hai cùng kẹt ở trang 2 | Người viết nội dung | Trong tháng |
| Ảnh đầu trang chủ nặng 3 MB | PageSpeed Insights | Trang tải chậm trên điện thoại | Người quản trị web | Tháng sau |
Bảng trên là ví dụ giả định, nhưng nó cho thấy thứ quan trọng nhất của một bản SEO audit là thứ tự. Website nhỏ thường chỉ có vài lỗi thật sự cản kết quả, phần còn lại là những việc nên làm khi rảnh. Bản SEO audit nào xếp mọi thứ ngang nhau thì bạn sẽ phải tự đoán việc nào làm trước.
Audit thật khác bản in từ công cụ ở đâu
Các công cụ như Ahrefs, Semrush hay Screaming Frog đều có chức năng site audit: quét website rồi trả về vài trăm cảnh báo cùng một điểm sức khoẻ kiểu 67/100. Chúng có ích cho người làm SEO, vì máy quét nhanh hơn người. Chuyện chỉ đáng lo khi một bản "audit miễn phí" thực ra là kết quả quét đó, xuất ra PDF rồi gắn logo.
Giả sử bạn nhận được một bản SEO audit 60 trang, trang đầu ghi điểm 54/100 bằng chữ đỏ, phía sau là 312 lỗi. Đọc kỹ thì hai trăm lỗi là thiếu mô tả meta ở các trang thẻ và trang phân trang, vài chục lỗi là ảnh icon thiếu alt. Trong khi đó không có dòng nào nói trang dịch vụ chính đang được lập chỉ mục hay không, cũng không có số liệu nào lấy từ Search Console của bạn. Trang cuối là báo giá gói 12 tháng.
Vài dấu hiệu nhận ra loại này: không ai xin quyền xem Search Console, không có thứ tự ưu tiên, lỗi được đếm chứ không được giải thích, và kết luận nào cũng dẫn về cùng một gói dịch vụ. Điểm sức khoẻ của công cụ cũng không phải thứ Google dùng để xếp hạng, nên đẩy nó từ 54 lên 90 chưa chắc thay đổi được gì trên trang kết quả.
Khi nào nên làm SEO audit
Không cần làm SEO audit mỗi tháng. Những lúc đáng làm nhất là khi lượt nhấp từ Google tụt rõ mà không biết vì sao, trước khi thuê hoặc đổi đơn vị làm SEO, trước khi làm lại giao diện hay đổi tên miền, và sau sáu tháng tới một năm làm SEO mà khách vẫn không tăng.
Riêng chuyện làm lại website, audit trước khi chuyển giúp giữ được những trang đang có lượt hiển thị. Đổi URL mà quên chuyển hướng 301 từ địa chỉ cũ sang địa chỉ mới là cách mất lượt truy cập nhanh nhất mà tôi hay gặp, và thường chỉ phát hiện ra sau vài tuần.
Tự làm SEO audit được đến đâu
Với website vài chục trang, bạn tự kiểm tra SEO website được phần lớn trong một buổi chiều chỉ với Google Search Console. Mở báo cáo Lập chỉ mục trang, xem các trang quan trọng có nằm trong nhóm đã lập chỉ mục không. Mở báo cáo Hiệu suất, bỏ các truy vấn có tên thương hiệu, xem trang dịch vụ có lượt hiển thị không. Rồi lướt qua mục Core Web Vitals và mục Liên kết. Muốn đối chiếu kỹ hơn, 22 tiêu chí của một website chuẩn SEO là mốc vừa sức với doanh nghiệp nhỏ.
Phần nên nhờ người làm là khi lỗi nằm sâu trong kỹ thuật, như trang dựng bằng JavaScript mà Google không đọc được nội dung, chuỗi chuyển hướng sau một lần đổi tên miền, hoặc khi bạn cần ai đó nói thẳng trong năm mươi việc thì năm việc nào làm trước.
Hỏi gì trước khi trả tiền cho một bản audit
Trong trang hướng dẫn nên thuê chuyên viên SEO thế nào của Google, việc xem xét nội dung và cấu trúc website đứng đầu danh sách những gì một người làm SEO có thể làm cho bạn. Từ phía người đặt hàng, tôi thấy mấy câu sau đủ để lọc:
- Ai trực tiếp làm, và người đó có xem dữ liệu Search Console của tôi không?
- Tôi nhận về những gì: danh sách vấn đề có ưu tiên, bằng chứng, và một buổi giải thích?
- Mỗi đề xuất có ước lượng công sức và người sửa không?
- Nhận bản audit xong, tôi có bắt buộc ký hợp đồng SEO không?
Câu cuối quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Audit tách khỏi hợp đồng thì người làm không có lý do gì để thổi phồng lỗi. Còn khi đã tới bước chọn một bên làm lâu dài, các tiêu chí chọn công ty SEO sẽ rộng hơn, từ người phụ trách tới điều khoản bàn giao tài khoản.
Ở dịch vụ SEO tổng thể bên tôi, bước này gọi là chẩn đoán: miễn phí, dựa trên dữ liệu của chính website, và không bắt buộc ký hợp đồng sau đó. Nếu bạn đang cầm một bản audit của bên khác mà chưa biết bắt đầu từ đâu, gửi cho tôi xem, tôi chỉ ra vài việc nên làm trước.