Keyword cannibalization là gì?
Keyword cannibalization, hay ăn thịt từ khóa, là khi hai hay nhiều trang trên cùng một website nhắm cùng một truy vấn với cùng một ý định tìm kiếm, khiến Google phải đoán nên đưa trang nào lên. Hệ quả thường gặp là trang được chọn đổi qua đổi lại, hoặc trang lên hạng lại không phải trang bạn muốn khách vào.
Một ví dụ dễ gặp: nha khoa có trang dịch vụ niềng răng và một bài blog "niềng răng giá bao nhiêu". Cả hai đều có bảng giá, cùng có chữ "giá niềng răng" trong tiêu đề. Khi khách gõ "giá niềng răng", Google có thể đưa bài blog lên tuần này, trang dịch vụ lên tuần sau, và không trang nào trụ lại được ở vị trí tốt.
Keyword cannibalization không phải một hình phạt của Google, cũng không phải lỗi kỹ thuật. Đó là chuyện website tự chia tín hiệu của mình ra nhiều URL. Nhiều hướng dẫn coi cứ hai trang cùng xếp hạng một từ khóa là lỗi phải gộp, nhưng thực tế không đơn giản vậy. Bài này đi vào hai việc người làm web hay vướng nhất: biết chắc web mình có bị hay không, và chọn đúng cách xử lý cho từng trường hợp.
Khi nào hai trang cùng lên mới thật sự là vấn đề
Hai URL của bạn cùng xuất hiện cho một truy vấn chưa chắc đã là keyword cannibalization. Nếu cả hai cùng nằm trong top 5, bạn đang chiếm hai chỗ trên trang đầu, đó là lợi thế. Nếu hai trang trả lời hai ý định khác nhau, chẳng hạn một bài giải thích niềng răng là gì và một trang báo giá, thì việc Google chọn trang theo từng câu hỏi là đúng.
Ba dấu hiệu dưới đây mới cho thấy các trang đang thật sự tranh nhau:
- Đổi chỗ qua lại: tuần này trang A có lượt hiển thị cho truy vấn, tuần sau lại là trang B, và vị trí của cả hai đều không ổn định.
- Sai trang: trang lên hạng là bài blog trong khi trang bạn muốn khách vào là trang dịch vụ hoặc trang sản phẩm. Khách đọc xong rồi đi, form liên hệ không nhúc nhích.
- Cùng kẹt: hai trang cùng loanh quanh vị trí 8 đến 20, trong khi đối thủ đứng top chỉ có một trang gom đủ nội dung cho truy vấn đó.
Không thấy dấu hiệu nào thì chưa cần xử lý keyword cannibalization. Gộp hay chuyển hướng một trang đang có lượt nhấp chỉ vì nghe nói web bị ăn thịt từ khóa là cách mất traffic nhanh hơn là cách lấy lại.
Cách kiểm tra keyword cannibalization bằng Search Console
Nguồn đáng tin nhất là dữ liệu của chính website trong Google Search Console, vì công cụ bên ngoài chỉ thấy những từ khóa mà chúng tự theo dõi. Cách làm cho một truy vấn bạn đang nghi:
- Mở báo cáo Hiệu suất, chọn khoảng 3 tháng, thêm bộ lọc Cụm từ tìm kiếm và nhập đúng truy vấn đó.
- Chuyển sang thẻ Trang. Có từ hai URL trở lên cùng có lượt hiển thị nghĩa là các trang đó đều đang được Google cân nhắc cho truy vấn này.
- Bấm So sánh, đặt 4 tuần gần nhất cạnh 4 tuần trước đó. URL nào mất lượt hiển thị đúng lúc URL kia tăng lên là dấu hiệu đổi chỗ.
- Làm chiều ngược lại: lọc theo một trang, mở thẻ Cụm từ tìm kiếm để xem trang đó đang hiện cho những truy vấn nào, có truy vấn nào lẽ ra thuộc về trang khác không.
Có một chi tiết trong cách Search Console đếm số giúp đọc bảng này chính xác hơn. Theo trang trợ giúp của báo cáo Hiệu suất, khi hai kết quả của cùng một website cùng xuất hiện cho một truy vấn, biểu đồ chỉ tính là một lượt hiển thị, còn dữ liệu nhóm theo trang thì tính riêng cho từng trang. Vì vậy, nếu cộng lượt hiển thị ở thẻ Trang mà ra lớn hơn hẳn con số của truy vấn, hai trang thường xuất hiện cùng lúc trên một trang kết quả. Còn nếu tổng gần bằng nhau, các trang đang thay phiên nhau xuất hiện, và đó mới là kiểu cần để ý.
Lệnh tìm "site:tenmien.com từ khóa" trên Google cũng liệt kê được những trang có chứa từ khóa, nhưng không cho biết trang nào đang thật sự hiện ra cho khách. Dùng nó để gom danh sách trang nghi vấn, còn kết luận thì dựa vào Search Console. Nếu bạn đã dùng công cụ theo dõi thứ hạng, lịch sử URL xếp hạng của từng từ khóa cũng cho ra cùng một bức tranh.
Bốn cách xử lý keyword cannibalization và khi nào dùng cách nào
Chọn cách xử lý dựa trên hai câu hỏi: hai trang có cùng trả lời một ý định không, và trang yếu hơn có còn lý do tồn tại riêng không.
| Tình huống | Cách xử lý | Điều cần nhớ |
|---|---|---|
| Hai trang cùng ý định, trang yếu không còn giá trị riêng | Gộp nội dung vào trang mạnh, chuyển hướng 301 trang yếu | Chọn trang giữ lại theo lượt nhấp và backlink, không theo ngày đăng |
| Hai trang gần như giống nhau nhưng đều phải giữ, như một sản phẩm có nhiều URL theo màu hay bộ lọc | Gắn thẻ canonical về trang chính | Canonical dành cho trang trùng hoặc rất giống nhau, không dùng để gộp hai bài khác nội dung |
| Hai trang khác ý định nhưng viết na ná nhau | Tách rõ title, H1, phạm vi nội dung, và cho link nội bộ trỏ đúng trang | Hay gặp nhất giữa bài blog và trang dịch vụ |
| Trang không cần có mặt trên Google, như trang thẻ hay trang tìm kiếm nội bộ | Gắn noindex | Không dùng noindex thay cho canonical ở trang trùng lặp |
Hai dòng đầu dựa trên hướng dẫn của Google về URL chính tắc. Ở đó, lệnh chuyển hướng và thẻ canonical đều được xếp là tín hiệu mạnh, còn việc đưa URL vào sơ đồ trang web chỉ là tín hiệu yếu. Google cũng dặn chỉ dùng chuyển hướng vĩnh viễn khi đã ngừng dùng trang trùng lặp, và không nên dùng noindex để chặn việc chọn trang chính tắc vì trang đó sẽ bị loại khỏi kết quả tìm kiếm. Nói gọn: trang còn cần cho khách thì dùng thẻ canonical, trang không còn cần thì chuyển hướng 301.
Trường hợp thứ ba hay gặp nhất ở website doanh nghiệp. Bài blog "dịch vụ X giá bao nhiêu" viết quá kỹ phần bảng giá, một dạng keyword cannibalization rất khó nhận ra, nên Google đưa nó lên thay cho trang dịch vụ. Cách sửa không phải xoá bài blog. Hãy để bài blog trả lời đúng câu hỏi thông tin, như yếu tố nào làm giá thay đổi và cách so sánh hai báo giá, đưa bảng giá chi tiết về trang dịch vụ, rồi từ bài blog đặt link về trang dịch vụ bằng anchor text mô tả đúng trang đó. Cách bạn đi link nội bộ là một trong những tín hiệu dễ chỉnh nhất để cho Google biết trang nào là trang chính của truy vấn.
Gộp hai bài mà không mất traffic
Gộp là cách xử lý keyword cannibalization mạnh tay nhất, nên làm theo thứ tự để không đánh rơi những gì trang cũ đang có:
- Chọn URL giữ lại: trang có nhiều lượt nhấp hơn trong Search Console và có backlink tốt hơn. Nếu hai trang ngang nhau, giữ URL ngắn và sát từ khóa hơn.
- Chuyển phần còn giá trị của trang kia sang, như số liệu, ví dụ, câu hỏi khách hay hỏi. Bỏ phần lặp lại, đừng dán hai bài nối đuôi nhau.
- Đặt chuyển hướng 301 từ URL cũ sang URL giữ lại, rồi kiểm tra URL cũ trả về mã 301 chứ không phải 302 hay 404.
- Sửa các link nội bộ đang trỏ vào URL cũ cho trỏ thẳng sang URL mới, và bỏ URL cũ khỏi sơ đồ trang web.
- Theo dõi truy vấn đó trong Search Console vài tuần. Google cần thời gian thu thập lại và dồn tín hiệu về trang mới, nên đừng kết luận sau vài ngày.
Giả sử một cửa hàng nội thất có hai bài "cách chọn sofa phòng khách" và "kinh nghiệm mua sofa phòng khách", mỗi bài khoảng 30 lượt nhấp một tháng và cùng đứng quanh vị trí 12. Gộp thành một bài đầy đủ hơn rồi chuyển hướng bài kia về, truy vấn chỉ còn một trang để Google đánh giá thay vì hai nửa. Đó là trường hợp gộp đáng làm. Còn nếu một bài đang ở vị trí 3 với 200 lượt nhấp và bài kia ở vị trí 40, bài thứ hai gần như không ảnh hưởng gì. Có thể để yên, hoặc sửa nó sang một ý định khác hẳn.
Đừng tạo thêm trang chỉ để phủ biến thể từ khóa
Một nguyên nhân phổ biến của keyword cannibalization là mỗi biến thể từ khóa một trang: "dịch vụ SEO Hà Nội", "dịch vụ SEO tại Hà Nội", "công ty SEO Hà Nội", nội dung gần như giống nhau. Ngoài chuyện các trang ăn thịt từ khóa của nhau, cách làm này còn chạm vào mục lạm dụng trang ngõ trong chính sách spam của Google, tức những trang được tạo ra để xếp hạng cho các cụm từ tìm kiếm cụ thể và tương tự nhau.
Muốn biết hai biến thể có cần hai trang hay không, gõ cả hai lên Google rồi so trang kết quả. Nếu phần lớn URL trên trang đầu trùng nhau, Google đang coi chúng là cùng một nhu cầu và một trang trả lời tốt là đủ. Trang theo khu vực chỉ đáng tạo khi mỗi nơi có thông tin riêng thật, như địa chỉ chi nhánh, đội ngũ hay bảng giá khác nhau. Đây cũng là nguyên tắc khi làm SEO local cho doanh nghiệp nhiều chi nhánh.
Cách tránh keyword cannibalization từ đầu
Cách rẻ nhất là một bảng phân công: mỗi nhóm truy vấn chỉ có một URL chịu trách nhiệm. Khi nghiên cứu từ khóa, thêm một cột URL cho từng cụm. Trước khi viết bài mới, tra bảng xem cụm đó đã có trang nào nhận chưa. Có rồi thì viết bổ sung vào trang đó, hoặc chọn một góc khác hẳn về ý định.
Với website đã có vài chục bài, mỗi quý rà keyword cannibalization một lần trên những truy vấn mang về nhiều lượt hiển thị nhất theo cách ở phần Search Console bên trên là đủ. Việc này cũng nên nằm trong mỗi lượt SEO audit định kỳ, vì trang tranh nhau thường xuất hiện dần sau mỗi đợt viết bài mới chứ không có ngay từ đầu.
Trong gói SEO tổng thể của Mạnh Digital, bộ từ khóa được chia theo hành trình mua và gắn với kế hoạch bài mới, bài cần cập nhật và trang dịch vụ, nên mỗi nhóm từ khóa có sẵn trang phụ trách trước khi viết thêm. Nếu bạn nghi website mình đang bị ăn thịt từ khóa mà chưa biết nên gộp hay tách, hãy đăng ký tư vấn miễn phí.