Responsive là gì, câu hỏi này thường xuất hiện lần đầu trong bảng báo giá làm website: "giao diện responsive, tương thích mọi thiết bị". Dòng đó nghe như một tính năng thêm. Nhưng nó là điều kiện tối thiểu. Phần lớn khách tìm doanh nghiệp nhỏ bằng điện thoại, và Google cũng đọc website qua bản hiển thị trên điện thoại trước. Website trông đẹp trên máy tính nhưng phải phóng to mới đọc được trên điện thoại thì đang mất khách mỗi ngày mà chủ website không hề biết. Tự kiểm thì chỉ mất vài phút với chiếc điện thoại trong túi, và phần lớn lỗi hay gặp đều sửa được mà không phải làm lại web.
Responsive là gì: một website tự co giãn theo màn hình
Responsive (responsive web design, thiết kế web đáp ứng) là cách làm website để cùng một trang, cùng một địa chỉ, tự sắp xếp lại bố cục cho vừa mọi màn hình, từ điện thoại tới máy tính bảng và máy tính. Nội dung giữ nguyên, chỉ cách trình bày thay đổi theo chiều rộng màn hình.
Một website responsive thường có 4 đặc điểm dễ nhận ra:
- Không phải kéo ngang hay phóng to mới đọc được chữ.
- Menu thu gọn thành nút trên điện thoại.
- Ảnh và bảng co lại vừa khung màn hình.
- Nút bấm đủ lớn và đủ cách nhau để bấm bằng ngón tay.
Về kỹ thuật, trang dùng thẻ viewport để báo trình duyệt hiển thị theo đúng chiều rộng thiết bị. Sau đó bố cục dùng lưới co giãn theo phần trăm, ảnh co theo khung chứa, và các quy tắc CSS gọi là media query đổi cách sắp xếp ở từng mốc chiều rộng. Chủ website không cần nhớ những tên này. Chỉ cần biết website của mình có làm đủ chúng hay không.
Responsive, web mobile riêng và web động khác nhau thế nào
Có 3 cách làm website cho điện thoại. Cả ba đều có thể hiển thị tốt, nhưng công sức duy trì rất khác nhau.
| Responsive | Web động (dynamic serving) | Web mobile riêng (m.) | |
|---|---|---|---|
| Địa chỉ trang | Một địa chỉ cho mọi thiết bị | Một địa chỉ, máy chủ gửi mã khác nhau theo thiết bị | 2 địa chỉ, ví dụ m.tenmien.vn cho điện thoại |
| Nội dung | Một bản duy nhất | Có thể khác nhau giữa 2 bản | 2 bản phải sửa song song |
| Công duy trì | Thấp nhất | Trung bình, phải nhận diện đúng thiết bị | Cao nhất, dễ lệch nội dung |
| Rủi ro SEO | Thấp | Lỗi khi nhận nhầm thiết bị | Lỗi chuyển hướng, thiếu nội dung trên bản mobile |
Web mobile riêng từng phổ biến khi điện thoại còn yếu và màn hình nhỏ. Ngày nay nó chủ yếu còn ở các website cũ chưa làm lại. Web động hợp với hệ thống lớn cần tối ưu riêng cho từng loại thiết bị, ít khi cần với doanh nghiệp nhỏ.
Google khuyên dùng responsive vì dễ làm và khó sai
Trong tài liệu hướng dẫn về lập chỉ mục ưu tiên thiết bị di động, Google Search Central nói rõ Google khuyên dùng responsive vì đây là cách dễ triển khai và dễ duy trì nhất. Lý do nằm ở chỗ chỉ có một bản nội dung. Không có bản mobile nào bị thiếu đoạn văn, thiếu ảnh hay thiếu dữ liệu có cấu trúc so với bản máy tính.
Điều này quan trọng vì Google dùng bản hiển thị trên điện thoại để đọc và xếp hạng trang. Cơ chế đó gọi là mobile first indexing. Với web mobile riêng, phần nào chỉ có trên bản máy tính thì Google coi như không có. Responsive tránh được hẳn loại lỗi này.
Responsive không tự làm website lên top. Nó chỉ gỡ một rào cản. Tốc độ tải, nội dung và cách trang trả lời đúng câu hỏi của khách vẫn là những phần quyết định thứ hạng. Một buổi SEO audit sẽ chỉ ra rào cản nào còn lại trên website của bạn.
4 cách tự kiểm website có responsive không
Không cần biết lập trình vẫn kiểm được. 4 cách dưới đây đi từ đơn giản tới kỹ hơn.
Mở bằng chính điện thoại của bạn
Mở trang chủ, một trang dịch vụ và một bài viết. Đọc thử một đoạn, bấm thử menu, bấm thử nút gọi hay nút nhắn tin. Nếu phải phóng to hay kéo ngang ở bất kỳ trang nào, trang đó chưa responsive đúng nghĩa.
Thu nhỏ cửa sổ trình duyệt trên máy tính
Kéo hẹp dần cửa sổ trình duyệt và xem bố cục có tự sắp xếp lại không. Website responsive sẽ chuyển menu thành nút, xếp các cột thành hàng dọc. Website không responsive sẽ bị cắt mất phần bên phải.
Dùng chế độ thiết bị trong Chrome
Bấm chuột phải, chọn "Kiểm tra" rồi bật biểu tượng điện thoại ở góc trên bên trái khung công cụ. Chế độ này giả lập nhiều kích cỡ màn hình phổ biến. Các bước chi tiết nằm trong hướng dẫn kiểm tra mobile friendly, kể cả cách xem điểm trải nghiệm trên di động.
Xem trang qua mắt Google bằng Search Console và PageSpeed Insights
Công cụ kiểm tra URL trong Search Console cho biết Google đọc trang bằng trình thu thập cho điện thoại hay máy tính. Khi chạy kiểm tra trực tiếp, nó còn cho xem ảnh chụp trang đúng như Google thấy. PageSpeed Insights chấm riêng điểm trên di động. Điểm di động thấp hơn hẳn máy tính thường là dấu hiệu trang chưa được tối ưu cho điện thoại, dù bố cục đã co giãn.
5 lỗi responsive hay gặp trên điện thoại
Nhiều website đã "có responsive" theo báo giá nhưng vẫn khó dùng trên điện thoại. 5 lỗi dưới đây gặp rất thường xuyên:
- Chữ quá nhỏ, phải phóng to mới đọc được, nhất là trong bảng giá và chân trang.
- Nút bấm sát nhau, bấm "Gọi ngay" lại trúng "Nhắn Zalo".
- Bảng hoặc ảnh lớn tràn ra ngoài khung, làm cả trang bị kéo ngang.
- Cửa sổ quảng cáo bật lên che hết nội dung, nút tắt quá nhỏ.
- Ảnh nặng tải chậm trên mạng di động, khách thoát trước khi thấy nội dung.
Lỗi cuối cùng không phải lỗi bố cục nhưng hay đi cùng. Website co giãn đẹp mà tải mất vài giây trên 4G thì khách vẫn rời đi. Phần nguyên nhân và cách sửa khi website chậm đáng xem cùng lúc với phần bố cục.
Với trang chạy quảng cáo, các lỗi này còn tốn tiền trực tiếp. Phần lớn lượt bấm quảng cáo đến từ điện thoại, nên một landing page có nút đặt hàng bị che hay form khó điền là đang đốt ngân sách.
Điều cần hỏi bên làm web trước khi ký
Hầu hết giao diện của các CMS phổ biến như WordPress hay Haravan đã responsive sẵn. Lỗi thường đến từ phần chỉnh sửa thêm, như bảng giá tự dựng, banner thiết kế riêng hay plugin cũ. Trước khi ký hợp đồng, hãy hỏi 4 câu:
- Giao diện được kiểm trên những kích cỡ điện thoại nào, có kiểm trên máy thật không.
- Bảng giá, bảng thông số và form liên hệ hiển thị trên điện thoại thế nào.
- Ảnh có được nén và đổi cỡ theo thiết bị không.
- Khi bàn giao, có chấp nhận nghiệm thu bằng cách mở từng trang trên điện thoại không.
Câu cuối quan trọng nhất. Nghiệm thu trên điện thoại thật, trước khi thanh toán đợt cuối, rẻ hơn nhiều so với sửa sau khi website đã chạy. Nếu còn đang cân nhắc có nên làm website hay chỉ dùng mạng xã hội, hãy bắt đầu từ việc trang web dùng để làm gì với doanh nghiệp của mình.
Câu hỏi thường gặp về responsive
Website responsive có cần làm thêm ứng dụng điện thoại không?
Phần lớn doanh nghiệp nhỏ không cần. Website responsive đã đủ cho khách tìm hiểu, liên hệ và đặt hàng. Ứng dụng chỉ đáng làm khi khách dùng thường xuyên, như đặt lịch định kỳ, tích điểm hay mua lặp lại hằng tuần.
Website cũ không responsive có sửa được không, hay phải làm lại?
Tuỳ mức cũ. Website dựng trên CMS phổ biến thường chỉ cần đổi giao diện và chỉnh lại vài trang. Website code tay từ nhiều năm trước, bố cục cố định theo pixel, thường làm lại sẽ rẻ và nhanh hơn sửa từng chỗ.
Responsive có ảnh hưởng tới SEO không?
Có, nhưng gián tiếp. Google đọc trang qua bản điện thoại, nên trang khó đọc hay thiếu nội dung trên điện thoại sẽ bất lợi. Ngoài ra, khách thoát nhanh vì trang khó dùng cũng làm mất cơ hội chuyển đổi, dù trang có thứ hạng tốt.


